Children's Festival of Welsh History 2016

Lleoliadau

Compass

Yr Ysgwrn

Yr Ysgwrn

Fferm fynydd draddodiadol a saif ar lethrau deheuol Cwm Prysor yw’r Ysgwrn. Bellach, mae’n safle o bwysigrwydd rhyngwladol ac mae’n adnabyddus fel catref y bardd, Hedd Wyn. Lladdwyd Hedd Wyn yn y Rhyfel Byd Cyntaf. Wedi’i farwolaeth, cafodd ei wobrwyo â Chadair Eisteddfod Genedlaethol Penbedw am ei awdl, Yr Arwr. Gall ymwelwyr â’r Ysgwrn weld y Gadair, a elwid Y Gadair Ddu, yn yr Ysgwrn, sydd bellach dan reolaeth Parc Cenedlaethol Eryri.

Canolfan Ni, Corwen

Canolfan Ni, Corwen

Dethlir diwrnod Glyndŵr ar Fedi 16eg am fod Owain Glyn Dŵr wedi cael ei gyhoeddi yn Dywysog Cymru ar y diwrnod hwnnw yn 1400 yn ystod ei wrthryfel mawr i ryddhau Cymru o reolaeth Brenin Lloegr. Mae ardal Corwen yn cynnal gŵyl flynyddol, ac eleni, bydd sioe yr Esgob William Morgan yn rhan o'r dathliadau. Llwyfannir y sioe yn Eglwys Seion ar Stryd y Bont at yr A5 yn nhre Corwen, tua canllath a hanner o gerflun enwog Owain Glyndwr ar y sgwar.

Canolfan Owain Glyndwr

Senedd-dy Machynlleth

Saif Canolfan Owain Glyndŵr ar safle’r senedd enwog a gynhaliwyd yn 1404 lle y cafodd Owain ei goroni’n Dywysog Cymru. Rhoddwyd yr adeilad rhestredig gradd 1 hwn i dref Machynlleth gan yr Arglwydd Davies o Landinam ym mis Chwefror 1912.

Mae’r Ganolfan yn cynnwys arddangosfa newydd ryngweithiol sy’n llawn gwybodaeth ar fywyd, amseroedd a gweledigaeth Owain Glyndŵr – yr arweinydd gwrthryfelgar a’r arwr cenedlaethol a gyhoeddodd ei hun yn Dywysog Cymru ar ddechrau’r bymthegfed ganrif.

Castell Aberteifi

Castell Aberteifi

Mae Castell Aberteifi yn sefyll mewn lleoliad strategol gwbl naturiol, y man isaf i groesi’r Afon Teifi gyda golygfeydd arbennig tua’r mor a'r tir. Credwyd bod yr Arglwydd Rhys wedi dechrau ail-adeiladu y Castell o garreg ym 1171, y Cymro cynta i adeiladu Castell o garreg. Yn 1176 i nodi'r achlysur o gwblhau adeiladu’r Castell cynhaliodd yr Arglwydd Rhys yr Eisteddfod gyntaf erioed, dathliad yn llawn cystadlaethau rhwng beirdd a thelynorion.

Ganrifoedd wedi cynnal yr Eisteddfod gyntaf yn y castell, fe wnaeth Harri Tudur, yn ei ymgais i godi byddin i ymladd yn erbyn Richard lll ym maes Bosworth, alw heibio Castell Aberteifi i ofyn am gefnogaeth.

Erbyn heddiw, yn dilyn prosiect adfer sylweddol, mae Castell Aberteifi yn agored i’r cyhoedd, ac mae’n gartref i arddangosfa ar hanes yr Eisteddfod, ynghyd â rhaglen o ddigwyddiadau amrywiol trwy gydol y flwyddyn.

Amgueddfa Wlân Cymru

Yn y gorffennol, y diwydiant gwlân oedd diwydiant pwysicaf a mwyaf cyffredin Cymru. Ar droad y 19eg ganrif, roedd pentref Dre-fach Felindre ynghanol harddwch Dyffryn Teifi yn ganolfan lewyrchus i’r diwydiant gwlân ac yn cael ei alw’n ‘Huddersfield Cymru’. Daeth oes au y melinau yn ystod y ddau ryfel byd, gyda’r holl alw am ddefnydd i filiynau o filwyr. Er hynny, dirywiodd pethau’n gyflym iawn yn sgil cwymp prisiau gwlân ar ôl yr Ail Ryfel Byd, a dechreuodd y melinau gau.

Mae Amgueddfa Cymru wedi ei leoli yn hen ffatri wlân Cambrian Mills ac mae ganddi stori gyfareddol i’w hadrodd. Yno, gwnaed crysau a siolau, blancedi a charthenni, a sanau gwlân i ddynion a merched, a’u gwerthu i’r ardaloedd cyfagos - ac i bedwar ban byd.

Mae arddangosiadau’r Amgueddfa yn adrodd stori’r diwydiant gwlân drwy beiriannau sy’n gweithio, deunyddiau archif, arddangosiadau ymarferol a chyffrous ac oriel decstilau.

Amgueddfa Genedlaethol y Glannau, Abertawe

Amgueddfa Genedlaethol y Glannau, Abertawe

Mae Amgueddfa Genedlaethol y Glannau yn amgueddfa sy’n adrodd hanes diwydiannol a morwrol Cymru, mewn adeilad braf ger y Marina yn Abertawe. Mae hefyd elfen gref o hanes cymdeithasol wedi ei weu drwy’r arddangosfeydd.

Castell Rhaglan

Castell Rhaglan

Gan fod Harri Tudur yn fygythiad i’r frenhiniaeth, yn 1462, penderfynodd y brenin Edward lV ei osod dan ofalaeth un o deulu’r Efrogiaid, William Herbert, perchennog Castell Rhaglan, a’i wraig. Roedd mam Harri yn 13 ar y pryd, a bu ei dad farw o’r pla cyn i Harri gael ei eni. Roedd Harri yn 5 mlwydd oed ar y pryd, ac arhosodd yng Nghastell Rhaglan am bron i ddeng mlynedd.

Tra yn Rhaglan, cafodd Harri ei diwtora gan ddau glerigwr, Edward Haseley ac Andrew Scot, ac o bosib ei hyfforddi sut i fod yn wr bonheddig gan Syr Hugh Johnys. Dysgodd saethyddiaeth, ac mae’n bosib iawn iddo ddysgu’r Gymraeg, gan fod teulu’r Herberts a’i gweision i gyd yn siarad Cymraeg.

Roedd William Herbert wedi gobeithio y byddai Harri Tudur yn priodi ei ferch hynaf, Maud, ond bu farw cyn gallu cwblhau’r trefniadau. Fe wnaeth Harri ddianc o’r castell, yn ôl i Gastell Penfro, pan oedd yn 14 mlwydd oed.

Sain Ffagan Amgueddfa Werin Cymru

San Ffagan

Taith o amgylch Cymru - o'r cyfnod Celtaidd hyd heddiw. Sain Ffagan yw un o brif amgueddfeydd awyr agored Ewrop, ac atyniad ymwelwyr mwyaf poblogaidd Cymru. Bydd perfformiad ‘Mewn Cymeriad’ yn digwydd yn y ddarlithfa o fewn Canolfan Ddysgu Weston.

Llys a Chastell Tretŵr

Llys a Chastell Tretŵr

Am dros 900 o flynyddoedd mae Llys a Chastell Tretŵr wedi’i altro, ei addasu a’i ddiwygio. Gwnaed llawer o’r gwaith hwn i gyd-fynd â steil, ffasiwn a chwaeth y cyfnod.

Roedd y teuluoedd Picard a Vaughan a fu’n byw yma yn deuluoedd cyfoethog a dylanwadol yng Nghymru yn y cyfnod. Roedd angen lle arnynt i greu argraff. Roedd y llety moethus a grëwyd ganddynt yn adlewyrchu eu statws pwysig fel bonedd Cymreig.

Nawr, yn yr 21ain ganrif, rydym wedi ail-greu cyfres o ystafelloedd fel y byddent wedi ymddangos yn 1470 pan oedd y teulu Vaughan ymysg bonedd Cymru. Yma, cewch weld ffordd soffistigedig o fyw: o ddodrefn wedi’u cerfio’n gain i lestri a sosbenni cegin weithiol. Cewch weld bywyd yn y 15fed ganrif ar ei orau.

Dyfrbont Pontcysyllte

Dyfrbont Pontcysyllte

Wedi’i dylunio ac adeiladu gan Thomas Telford a William Jessop, mae Pontcysyllte yn golygu ‘ y bont sy’n cysylltu’ . Mae’r Safle Treftadaeth y Byd hwn, yn atyniad arbennig ar gyfer y rhai sydd am brofi un o gyflawniadau mwyaf hynod y Chwyldro Diwydiannol.

Amgueddfa’r Deyrnas Gopr

Amgueddfa’r Deyrnas Gopr

Mae stori’r diwydiant copr yn Amlwch yn rhyfeddol. Ar ôl darganfod mwyn copr ar y mynydd yn 1768 daeth tref bysgota fechan Amlwch yn lle pwysicaf ei ddylanwad ar farchnad gopr y byd am gyfnod. O ganlyniad fe ddatblygiodd diwydiant llongau llwyddiannus yn yr harbwr, a thrawsnewidiwyd Amlwch i fod yn un o drefi mwyaf ffyniannus Cymru. Mae Amgueddfa’r Deyrnas Gopr yn adrodd y stori yn llawn.

Theatr Soar

Theatr Soar

Mae Theatr Soar yn rhan o Ganolfan Soar. O fewn Canolfan Soar mae holl fudiadau cyfrwng Cymraeg yr ardal, Caffi Cwtsh, Siop y Ganolfan ac, wrth gwrs, Theatr Soar, sy’n Theatr gymunedol ddwyieithog.

Agorwyd drysau Theatr Soar yn swyddogol yn 2011 ar gyfer cymunedau Merthyr Tudful a’r cyffiniau. Mae’r rhaglenni tymhorol yn profi pwrpas a nod Theatr Soar – i ddarparu cyfleoedd creadigol i bawb ym Merthyr Tudful, beth bynnag bo’u cefndir ieithyddol ac i waredu ffiniau ieithyddol a diwylliannol.

Archif

2017 lleoliadau
2016 lleoliadau
2015 lleoliadau